Het opiniestuk is bij uitstek geschikt om aan te geven hoe je over een bepaalde aangelegenheid denkt.
SP kamerlid Sadet Karabulut heeft het aan de stok gehad met onze frisse, jonge premier Mark Rutte. Nog wel over armoede in het op één na rijkste land van Europa. Het is toch ongehoord dat wij in dit land durven te spreken over armoede! Tenslotte is het in Afrika veel erger.
Ik vraag me af of onze premier wel eens verder rond kijkt in plaats van te zitten zwetsen bij allerlei hooggeplaatste wereldtoppers. “Jobs, jobs, jobs” zei ons orakel tegen Obama. Wat een vondst; hoe komt hij er bij zou je zeggen. Zeker ooit een boek gelezen van Hayek of Friedman c.s. over de vrije markt.
De neo-liberale utopie komt als een schrikbeeld naderbij. Ik zie al zo’n 16 miljoen kleine ondernemertjes rond lopen in dit eens zo mooie landje. Elkaar beconcurrerend op de vrije markt, zodat uiteindelijk het beste uit ons allemaal én voor ons allemaal naar boven komt! Jammer dat we niet allemaal even goed mee kunnen komen. Maar ja zo gaat het nu eenmaal in de natuur en volgens Mark moet het zo ook in de maatschappij.
Maar enfin, we hebben het over armoede. Mark luistert zeker nooit naar actualiteiten programma’s of naar de onderzoeksresultaten van het Sociaal Cultureel Planbureau. Dan zou hij niet eufemistisch spreken over mensen met een laag inkomen in plaats van rechtstreeks te erkennen dat er armoede bestaat in dit land.
Als antropoloog wil ik graag iets zeggen over armoede. Binnen de antropologie is er in de jaren zeventig van de vorige eeuw een grote herwaardering ontstaan van de jagersculturen. Als men de evolutie van de menselijke soort overziet, blijkt hoe recent landbouw en industrie zijn en dat de mens verreweg de langste tijd als jager heeft geleefd. In dit perspectief gezien is zijn eerste economie ook de meest succesvolle adaptatie aan de natuur is geweest. Als Rutte nou eens niet zat te te lezen in Hayeks verwarde boeken, maar in Sahlins meesterwerken ‘Stone Age Economics’ en ‘The Original Affluent Society’ dan zou hij het volgende over armoede kunnen lezen:
‘The world’s most primitive people have few possessions, but they are not poor. Poverty is not a certain small amount of goods, nor is it just a relation between means and ends; above all it is a relation between people. Poverty is a social status. As such it is the invention of civilization.’ (Sahlins1974, Stone Age Economics blz. 37)
Mocht een van de lezers binnenkort naar de tandarts moeten dan raad ik hem aan eerst de goedkoopste te zoeken; kan veertig euro per gaatje schelen! Ook hiervoor bedankt Mark.
Hans van Uden