Eigenlijk was hij het nooit van plan geweest, een kroeg bestieren. Maar een cafébezoek in 1977 bracht daar verandering in. De toenmalige eigenaar van café Maxim wilde het buurtcafé van de hand doen en vroeg aan Lex Smits, een toen 32-jarige student klinische ontwikkelings-psychologie en medicijnen, of het niet wat voor hem was, een eigen kroeg. Na aanvankelijk enige twijfel nam het idee steeds concretere vormen aan en binnen de kortste keren was het zover: Lex stopte met studeren en zijn leven als kastelein nam een aanvang. Een periode die van 1977 tot 1994 zou duren, en waarin de ontwikkelingen in wijk en samenleving zichtbaar waren in de kroeg en haar bezoekers. We spreken Lex, geboren en getogen in Bottendaal en nu 66, over zijn herinneringen en anekdotes uit die tijd.
|
"Get the Flash Player"
"to see this gallery."
|
Buurtkroeg
Zoals het een goed kastelein betaamt is Lex zeer terughoudend als het gaat om persoonlijke verhalen van klanten. In het buurtcafé dat Maxim destijds was, bestond een hechte band tussen klanten onderling en tussen eigenaar en bezoekers. Veel meer dan tegenwoordig vormde een kroeg een sociaal bindmiddel in de wijk. Er was ook meer contact tussen de horecaondernemers in de wijk, die eens in de paar weken bij elkaar kwamen. Voor de gezelligheid en om zakelijke dingen te regelen: “Er was een systeem waarbij elke kroeg een dag in de week langer open mocht blijven dan normaal. In onderling overleg werden die dagen verdeeld over de kroegen van de wijk, en na sluitingstijd togen zowel klanten als horecapersoneel naar het café dat die nacht langer open was”. En bijvoorbeeld bij het overlijden van een klant met alleen familie buiten de stad, was het heel gewoon dat de kroeg een belangrijke rol speelde in het regelen van de begrafenis.
Volgens Lex zijn de sfeer en functie van de kroeg veranderd: “Vroeger kwamen mensen ook veel meer in hun eentje naar de kroeg, dan werd er heel gemakkelijk contact gelegd. Tegenwoordig komen de meeste bezoekers in groepjes, waarbij er veel minder contact ontstaat met andere bezoekers. Ook werkt er nu veel vaker parttime, tijdelijk personeel in de horeca, waardoor de band tussen kroeg en bezoeker ook minder persoonlijk is dan die ooit was.”
De wijk en haar bewoners
Lex vertelt dat de kroeg destijds de naam had een ruig café te zijn. Zelf heeft hij dat niet zo ervaren: “In elk café gebeurt weleens wat”. Aanvankelijk waren het vooral de arbeiders uit de wijk die gebruik maakten van de kroeg. In het weekeind gingen deze echter naar de stad, zodat het in Maxim doordeweeks vaak drukker was dan in het weekeind.
Ook een andere groep wijkgenoten vond de weg naar café Maxim: leerlingen van huishoudschool De Schutse (tot 1985 gelegen aan de St. Stephanusstraat 88) kwamen overdag in groten getale langs voor een kop koffie. Reden om lange tijd de deuren al om 10:30 ’s ochtends
te openen. Ook kwamen rond dat tijdstip al wat oudere buurtbewoners
langs voor een kop koffie of, alvast, een borrel.
Op een gegeven moment kwamen in de nieuwe wijken van Nijmegen betaalbare woningen beschikbaar en trokken veel arbeiders daarheen. In hun plaats kwamen diverse groepen immigranten en, niet te vergeten, studenten. “Dat verliep eigenlijk heel soepel, mensen leefden goed samen, het leverde geen problemen op”.
Naast Turken, Koerden, Italianen en Spanjaarden, was een groep Joegoslaven neergestreken in Bottendaal. Ook zij frequenteerden café Maxim en daarbij kaartten ze graag om geld, iets dat eigenlijk verboden was. Het geld lag dan uit het zicht, onder de kleedjes op tafel. Iets dat Lex oogluikend toestond. Op een keer pakte dit zeer gunstig voor hem uit: hij was een paar minuten weggeweest uit de zaak en bij terugkomst bleek tussen de briefjes van 5 in de kassa een duizendje te zitten. “Ik had nog nooit een briefje van duizend in het echt gezien!”. Aan de klanten vragen wie een duizendje kwijt was was uiteraard geen optie, dus besloot hij af te wachten of iemand zich kwam melden. Dit gebeurde echter nooit en het geld is uiteindelijk verdeeld onder het personeel
Afloop
Aan Lex’ tijdperk aan de Burghardt van den Berghstraat kwam in 1994 een einde toen hij in een conflict verwikkeld raakte met de Belastingdienst. Twistpunt was de hoogte van de omzet, de hoge aanslagen die volgden leidden ertoe dat Lex zowel zaak als woning kwijt raakte en nog vele jaren te maken had met schulden.
“Ik kijk met gemengde gevoelens terug op de hele periode. Het contact met de mensen heb ik altijd heel leuk gevonden, het zakelijke gedeelte leverde me veel stress op. Wel heb ik in al die jaren meer over mensen geleerd dan ik ooit tijdens mijn studie psychologie gedaan zou hebben!”
Cobi van Vugt